De bijnieren zijn kleine organen die aan beide kanten bovenop de nieren liggen.
Ze meten ongeveer 1 cm en bestaan uit 2 lagen, de bijnierschors (cortex, buitenzijde) en het bijniermerg (medulla, binnenzijde).
Elke laag maakt een verschillende soort hormonen aan.
De bijnierschors maakt:
- Aldosteron
Dit hormoon zorgt voor een evenwicht van het zout in het lichaam en beïnvloedt de bloeddruk. - Cortisol en steroidhormonen
Die spelen een rol bij stress, inspanning, afweer (immuunsysteem) en de regeling van je bloedsuiker. - Geslachtshormonen (beperkte hoeveelheid testosteron, progesteron en oestrogeen)
Die zorgen bijvoorbeeld voor de lichaamsbeharing, menstruatie en borstvorming.
Het bijniermerg maakt:
- Adrenaline en noradrenaline, hormonen die bij schrik of spanning vrijkomen en het lichaam aanzetten tot een verhoogde staat van alertheid.
De bijnier wordt aangestuurd door de hypofyse. Als de aanmaak van deze hormonen verstoord raakt, kan dit allerlei klachten geven. Het gaat vaak over een teveel of tekort aan die bijnierhormonen. De oorzaken zijn vaak een goedaardige, of kwaadaardige tumor van de bijnier; maar een aangeboren aandoening is ook mogelijk.
- Primair hyperaldosteronisme/ziekte van Conn
Teveel aan aldosteron - Hypercortisolisme/syndroom van Cushing
Teveel aan cortisol - Bijnierschorsinsufficiëntie/ziekte van Addison
Tekort aan cortisol en/of aldosteron - Adrenogenitaal syndroom/congenitale bijnier(schors)hyperplasie
Aangeboren problemen bij de hormoonproductie in de bijnierschors. Hierbij ontstaan teveel androgenen (geslachtshormonen), meestal te weinig cortisol en soms ook te weinig aldosteron. - Feochromocytoom/paraganglioom
Teveel aan adrenaline en noradrenaline door een gezwel van het bijniermerg of elders in het lichaams - Bijnieradenoom
Goedaardig gezwel van de bijnier, dit kan een teveel aan hormonen aanmaken, maar dit kan ook geen extra hormonen aanmaken - Bijnierschorscarcinoom
Kwaadaardig gezwel van de bijnier
Opgelet
Mensen met bijnierschorsinsufficiëntie hebben bij een ziekte, een ingreep of operatie in het ziekenhuis extra glucocorticoïden nodig.