Wat is het?
Obesitas is een chronische ziekte die gekenmerkt wordt door een overmatige vetopstapeling in het lichaam. Obesitas wordt ook wel zwaarlijvigheid genoemd.
Symptomen
Ernstige obesitas gaat vaak gepaard met gezondheidsproblemen. Dit worden comorbiditeiten genoemd. Deze kunnen het leven aanzienlijk verstoren en zelfs verkorten. De klachten bij obesitas worden verdeeld in lichamelijke en in psychosociale klachten. Deze klachten hebben een negatief effect op de levenskwaliteit van de patiënt.
Lichamelijke klachten
Lichamelijke klachten ten gevolge van obesitas zijn bijvoorbeeld een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, longproblemen, hoge bloeddruk, diabetes, gewrichtsklachten, galstenen, spijsverteringsproblemen, slaapapnoe en menstruatiestoornissen
Psychosociale klachten
Onder psychosociale klachten verstaan we voornamelijk het ontwikkelen van een negatief zelfbeeld. Dit kan bijvoorbeeld leiden tot een minderwaardigheidsgevoel, depressie, sociaal isolement en discriminatie.
Onderzoeken
BMI berekenen
De graad van overgewicht wordt berekend met de Body Mass Index (BMI). De BMI is een internationale, eenvoudige manier om een eventuele graad van zwaarlijvigheid te meten. Ook geeft de BMI-waarde een inschatting van het gezondheidsrisico dat door het overgewicht veroorzaakt wordt. Je kan je BMI als volgt berekenen: gewicht (kg) / lengte (m) x lengte (m).
| BMI van 18,5 tot en met 24,9 | Normaal gewicht |
| BMI van 25 tot en met 29,9 | Overgewicht |
| BMI van 30 tot en met 34,9 | Obesitas die aanleiding kan geven tot gezondheidsproblemen |
| BMI van 35 tot en met 39,9 | Ernstige obesitas met gezondheidsproblemen |
| BMI van 40 en meer | Extreme obesitas |
Naast de BMI speelt ook de buikomtrek een belangrijke rol bij het inschatten van gezondheidsrisico's.
Voor mannen geldt algemeen dat de buikomtrek minder dan 94 cm moet bedragen, voor vrouwen is dat 80 cm.
Onderzoeken voor een operatie
Wanneer je obesitaschirurgie wilt ondergaan, worden eerst een aantal onderzoeken uitgevoerd. Welke onderzoeken is afhankelijk van je leeftijd en je gezondheidstoestand:
- Bloedonderzoek (altijd)
- Electrocardiogram (ECG)
- Gastroscopie of maagonderzoek (bij gastric bypass)
- RX-foto van de longen
Eventueel kunnen bijkomende onderzoeken worden gedaan.
Behandelingen
Obesitas kan behandeld worden met een aanpassing van voedingsgewoontes, lichaamsbeweging en medicatie. Wanneer deze niet-chirurgische aanpak onvoldoende resultaat oplevert, behoort obesitaschirurgie tot de mogelijkheden.
Niet-chirurgische aanpak
- Aanpassing voedingsgewoontes
Om je gewicht onder controle te krijgen, moet je calorie-inname kleiner zijn dan het calorieverbruik. Hiervoor zijn voedingsaanpassingen nodig. Op een gezonde wijze ga je minder calorieën eten, zonder dat er voedingstekorten ontstaan. Minder calorieën betekent niet altijd minder volume. De samenstelling van de voeding is hier van het grootste belang. Je laat zich hiervoor best begeleiden door een diëtiste.
- Lichaamsbeweging
Naast de calorie-inname is ook het calorieverbruik van groot belang. Je kan dit stimuleren door lichaamsbeweging. Lichaamsbeweging is vooral van belang om op termijn je algemene fitheid te verbeteren. We raden aan dat je dagelijks een fysieke inspanning doet van minstens 30 minuten naast je dagelijkse activiteiten. Voor de activiteit volstaat een matige intensiteit. Je kan bijvoorbeeld wandelen, zwemmen of lopen.
- Medicatie
Het geneesmiddel Orlistat vermindert de opname van vetten uit de voeding. Onderzoek wees uit dat Orlistat slechts een zeer beperkte extra gewichtsreductie kan bewerkstelligen.
Chirurgische aanpak
Uit vele studies is gebleken dat een heelkundige ingreep (obesitaschirurgie) de grootste kans biedt op een succesvolle aanpak van de individuele patiënt met morbide obesitas. Het effect is groot:
- Significante en duurzame gewichtsafname
- Vermindering of afname van bijhorende klachten (comorbiditeiten)
- Verhoging van de levenskwaliteit
Obesistaschirurgie kent 4 soorten operaties:
- Restrictieve ingrepen waarbij de maag verkleind wordt (gastric bypass)
- Malabsorptieve ingrepen met verminderde opname (malabsorptie) van voedingsstoffen als doel
- Combinatie restrictief en malabsorptief: verkleinen maag en vermindering van de opname van vetten en suikers
- Heroperaties na een eerdere bariatrische ingreep
Hospitalisatie en arbeidsongeschiktheid
Bij een gastric bypass is het aantal overnachtingen standaard vastgelegd op 2 nachten (= short track). In sommige gevallen is de hospitalisatie voor 3 nachten (=long track).
Na de operatie wordt in principe een arbeidsongeschiktheidsperiode voorgesteld van 2 à 3 weken.
Uiteraard is deze periode steeds individueel aanpasbaar.
Criteria voor toelating en terugbetaling
Om in aanmerking te komen voor obesitaschirurgie zijn een aantal criteria opgesteld.
- Minimumleeftijd 18 jaar
- BMI vanaf 40
- BMI vanaf 35 met comorbiditeiten, zoals diabetes, slaapapneu en/of hoge bloeddruk ondanks inname van 3 verschillende medicijnen.
- BMI vanaf 35 bij (bariatrische) heringrepen
- Minimaal 1 jaar een dieet gevolgd
- Bereidheid de eet- en leefstijl aan te passen na de operatie
Goedkeuring van een multidisciplinair team (chirurg, psycholoog, endocrinoloog, diëtist)
Behandelende diensten
Obesitas wordt behandeld door het Centrum voor Obesitaschirurgie en de dienst Endocrinologie.