Wat is het?
Bij vulvakanker hebben zich kankercellen gevormd in de vulva. De vulva is het uitwendige geslachtsorgaan en bestaat onder andere uit de kleine en grote schaamlippen en de clitoris. De meeste vulvakankers zijn epitheliale tumoren ontstaan uit de huidcellen die de vulva bekleden. Ongeveer 2 procent van de kwaadaardige tumoren van de vrouwelijke geslachtsorganen zijn op de vulva gelokaliseerd. Bepaalde aandoeningen van de vulva, zoals jarenlang bestaande lichen sclerosus of vulvaire intra-epitheliale neoplasie (VIN), worden beschouwd als een voorstadium. Deze aandoeningen kunnen in 5-10 procent van de gevallen tot een vulvakanker ontwikkelen.
Oorzaken en types vulvakanker
Vulvakankers worden onder andere ook veroorzaakt door Humaan Papillomavirus (HPV), voornamelijk bij jongere patiënten. Ook bepaalde genetische afwijkingen, bijvoorbeeld in het p53-gen, die optreden bij het ouder worden, kunnen vulvakanker veroorzaken. Ongeveer 55 procent van de patiënten is ouder dan 70 jaar, slechts 15 procent van de vulvakankers komt voor bij patiënten jonger dan 50 jaar.
Meer dan 70 procent van de vulvakankers zijn plaveiselcelcarcinomen (ontstaan uit cellen die de huid van de vulva bekleden). Maligne melanomen en adenocarcinomen worden relatief vaker bij jongere vrouwen aangetroffen. Naast lokale uitbreiding kunnen vulvakankers zich ook via de lymfebanen (vaak via de liesklieren) verspreiden. Zelden worden uitzaaiingen via de bloedbaan gezien.
Behandelingen
Vulvakanker behandelen gebeurt doorgaans met een operatie en bestraling.
Operatie
Bij de meeste patiënten bestaat de primaire behandeling uit een operatieve ingreep: verwijdering van een deel van de vulva waar de tumor zich bevindt (wide local excision) en een deel van de liesklieren aan de kant van de tumor. Vaak wordt gebruik gemaakt van de schildwachtklierprocedure om de/het eerste klierstation(s) te identificeren waar zich mogelijk kankercellen kunnen bevinden. Er zijn verschillende operaties mogelijk bij vulvakanker:
- Radicale vulvectomie: radicaal verwijderen van de tumor ter hoogte van de vulva.
- Lies (inguinale) lymfeklierdissectie: samen met een radicale vulvectomie worden ook de liesklieren verwijderd aan dezelfde kant waar de tumor zich bevindt. Bij een centrale tumor, bijvoorbeeld ter hoogte van de clitoris, worden de liesklieren aan beide kanten verwijderd. Vaak wordt hier ook de schildwachtklierprocedure ingezet.
- Radicale resectie recidiverend carcinoom, en eventueel een plastische reconstructie (in samenwerking met plastische chirurgen): radicaal verwijderen van een terugkerende (recidiverende) tumor ter hoogte van de vulva.
Bestraling
Soms wordt aanvullende bestraling (radiotherapie) na de operatie overwogen, indien er bijvoorbeeld kankercellen in de klieren worden gevonden. Bij een kleine groep patiënten met grote vulvatumoren wordt als eerste behandeling voor (chemo-)radiotherapie gekozen.
Behandelende diensten
Vulvakanker wordt behandeld door de dienst Gynaecologie-Verloskunde.