Wat is het?
Tijdens de slaap kunnen meerdere ademhalingsstoornissen voorkomen.
Snurken
Tijdens de slaap kan bij inademing een negatieve druk in de borstkas komen, waardoor lucht via de neus (of de mond) naar binnen wordt gezogen. De doorgang achterin de neus en achterin de keel is vaak nauw. Als we wakker zijn, houden de kin- en keelspieren die luchtpassage open. Wanneer we slapen, verzwakt de spierwerking. Dan kan de luchtdoorgang heel nauw worden en ontstaat een snurkend geluid. De borstkas en inademingsspieren moeten dan extra moeite doen om de lucht naar binnen te zuigen.
Slaapapneu
De nauwe luchtdoorgang, waardoor snurken wordt veroorzaakt, kan ook dichtvallen. Dat gebeurt wanneer de borstkas en inademingsspieren onvoldoende moeite doen om lucht naar binnen te zuigen. Dan valt de keel dicht en ontstaat een ademstilstand (apneu). Die ademstilstand kan 10 seconden tot ruim een minuut duren. Gedurende die ademstilstand ontstaat een zuurstoftekort. Ook neemt de spierinspanning van de borstkas toe. Uiteindelijk wordt de stilstand doorbroken doordat de slaper even wakker wordt – al zal hij zich dat nadien niet herinneren. De keelspiertjes komen daardoor weer in werking, de keel gaat open en de ademhaling herstelt zich.
Er bestaan verschillende vormen van slaapapneu. Het Obstructief Slaapapneu Syndroom (OSAS) wordt veroorzaakt door een afsluiting van de ademweg; het Centraal Slaapapneu Syndroom (CSAS) door een faling van de hersenen in het geven van impulsen naar de ademhalingsspieren.
Matige tot ernstige slaapapneu
Het proces van apneu, van ademstilstand tot wakker worden, kan zich in de loop van de nacht sporadisch voordoen, of zeer frequent zijn. Sommige slapers hebben meer dan 60 apneus per uur. Als tijdens de slaap meer dan 15 apneus per uur optreden, dan is er sprake van een matig slaapapneusyndroom. Indien het aantal meer dan 30 bedraagt, spreken we van een ernstig slaapapneusyndroom.
Symptomen
Door de verhoogde ademinspanning en door het steeds opnieuw kort ontwaken, wordt de normale slaap verstoord. Daardoor verliest de slaap haar verkwikkende werking. Het gevolg is slaperigheid overdag.
Slaperigheid, concentratieproblemen en een onfit gevoel
Sommigen vallen overdag in slaap op momenten dat ze minder aandachtig zijn, bv. tijdens het lezen van de krant, tv-kijken, een gesprek voeren of autorijden. Anderen worden wakker met een droge mond, pijnlijke keel of hoofdpijn. Mensen met slaapapneu kunnen zich onfit voelen ’s morgens en concentratieproblemen hebben.
Fysieke gevolgen
Door de onrustige slaap bestaat de kans op nachtelijk urineren, bloeddrukstoornissen, een zuurstoftekort overdag en een vochtopstapeling in het lichaam, onder andere in de voeten. Slaapstoornissen verhogen ook de kans op hartinfarct, vaatlijden en (hersen)trombosen.
Klachten bedpartner
Iemand met slaapstoornissen is zich daar vaak niet van bewust, behalve het onfitte, slaperige gevoel overdag. De bedpartner daarentegen hoort het snurken, neemt de onrustige slaap waar en hoort vaak ook dat de adem periodiek ophoudt. Een ademstilstand wordt typisch opgevolgd door onvrijwillige bewegingen en enkele diepe, vaak luid snurkende adembewegingen.
Onderzoeken
Om de slaapstoornissen te bevestigen, wordt een slaaponderzoek uitgevoerd. Dat heet een diagnostische polysomnografie. Tijdens de nacht wordt je ademhaling en slaap gemeten met behulp van elektroden en sensoren. Nadien worden deze signalen geanalyseerd om te bepalen wat de reden is van de slaapstoornissen.
Behandelingen
De behandeling van de slaapstoornissen is afhankelijk van de symptomen en de oorzaak.
Vermageren
Door te vermageren kan de vetafzetting rond de keel worden verminderd.
Alcohol en slaapmiddelen
’s Avonds alcohol drinken of slaapmiddelen innemen kan slaapstoornissen aanwakkeren. Door hiermee te stoppen, kunnen ook de slaapstoornissen verminderen of wegvallen.
Verstopte neus
Een verstopte neus kan verholpen worden met een neusspray. Wanneer de neusverstopping niet vermindert, kan een operatieve ingreep mogelijk zijn.
Andere slaaphouding
Slapen op de zij kan slaapstoornissen verminderen. Bij sommige personen treedt het snurken en/of de apneus vooral op wanneer zij op de rug liggen.
Neusmasker (CPAP)
Een neusmasker met continue positieve druk (CPAP) blaast een constante druk in de neus, waardoor de keel minder snel dichtvalt tijdens de ademhaling. Het neusmasker is gekoppeld aan een toestel en wordt afgestemd op de patiënt; het moet goedpassend en comfortabel zijn en de juiste druk geven. De eerste nachten zijn kritisch: het toestel vergt wat wennen. Vaak merkt de slaper echter al na één nacht beterschap. Deze behandelingsmethode wordt terugbetaald door het RIZIV, mits de ziekte volgens het nachtelijk slaaponderzoek (polysomnografie) aan bepaalde criteria beantwoordt. Sommige patiënten kiezen ook ervoor zelf een neusmasker te nemen.
Mondbeugel
Een speciale mondbeugel voor slaapapneu helpt de keel geopend houden. Dat kan slaapstoornissen verminderen of verhelpen.
Behandelende diensten
Slaapgebonden ademhalingsstoornissen worden behandeld door de dienst Longziekten (pneumologie).