Je moet steeds vooraf instemmen met een ingreep, onderzoek of behandeling voordat deze kan worden uitgevoerd. Er wordt hierbij gestreefd naar een gezamenlijk besluit tussen jou en je zorgverlener.
Je kan je toestemming pas geven nadat je zorgverlener je tijdig en volledig heeft geïnformeerd over de volgende aspecten:
- het doel, de aard, de urgentie, de duur, de frequentie
- de te verwachten ontwikkelingen en nazorg
- de relevante risico’s, tegenaanwijzingen
- de mogelijke alternatieven, al dan niet uitgevoerd door een andere zorgverlener
- andere nuttige verduidelijkingen
- de financiële gevolgen van de tussenkomst (conventiestatus, afficheringsplicht, bijzondere aandacht voor niet-vergoedbare verstrekkingen)
Hoe?
Je toestemming gebeurt doorgaans mondeling of kan door de zorgverlener uit je gedragingen afgeleid worden. Zowel jij als je zorgverlener kunnen echter vragen, bijv. bij een belangrijk onderzoek of behandeling, om dit schriftelijk vast te leggen en toe te voegen aan je patiëntendossier. Dit document heet vaak “informed consent”.
Weigeren of intrekken
Je mag op elk moment je toestemming voor een voorgestelde of lopende behandeling weigeren of intrekken. Je zorgverlener zal je dan informeren over de gevolgen van deze beslissing en mogelijke alternatieven (ook die ev. door een andere zorgverlener kunnen worden uitgevoerd) bespreken. Je weigering heeft geen invloed op je recht op kwaliteitsvolle zorg.
Voorafgaande wilsverklaring
Een voorafgaande wilsverklaring is het schriftelijk vastleggen van je wil voor het geval je niet meer zelf kan beslissen. Als je je wil niet kan uitdrukken (bijv. bij coma of mentale achteruitgang), moet de zorgverlener rekening houden met deze verklaring voor het uitvoeren of weigeren van interventies. Een voorafgaande weigering moet gerespecteerd worden. Om misinterpretaties te voorkomen stel je deze verklaring best op samen met een zorgverlener. De verklaring blijft geldig totdat je deze herroept. Vertrouwenspersonen of vertegenwoordigers kunnen de zorgverlener informeren over het bestaan van de wilsverklaring.
Spoedgeval
Als jij of je vertegenwoordiger in een spoedsituatie geen toestemming kan geven, zal de zorgverlener alle noodzakelijke behandelingen starten in het belang van je gezondheid. Zodra mogelijk wordt de verdere toestemming met jou of je vertegenwoordiger besproken.