Back to top

Tips & tricks om te spreken met een mondmasker

12 januari 2021
Spreken met een mondmasker
Spreken met een mondmasker

Een mondmasker dragen: een van de gouden regels in de strijd tegen COVID-19. Het is bewezen dat dit het besmettingsrisico verlaagt en we zijn er intussen allemaal aan gewend. Omdat het wel onze manier van communiceren beïnvloedt, ontmaskeren onze logopedisten de tips en tricks om te spreken met een mondmasker.  

Communicatie met een mondmasker

Als jij en je gesprekspartner een mondmasker dragen, is het moeilijk om gezichtsuitdrukkingen, emoties en sommige andere signalen op te vangen of over te brengen. Liplezen is niet mogelijk. Er gaat dus veel informatie verloren. Je krijgt alleen de informatie die je kan horen en ook daarin zijn er beperkingen. Wat je zegt, klinkt minder luid omdat het masker het geluid dempt. En in tijden van social distancing heb je nochtans meer volume nodig. Zo’n masker kan ook de bewegingsvrijheid van je mond en je kaak inperken, waardoor sommige mensen minder goed articuleren. De eisen die gesteld worden aan onze manier van spreken, liggen dus een stuk hoger. Dat kan stemklachten veroorzaken, zoals stemvermoeidheid, heesheid, een schorre stem, droge keel of keelpijn.

Uitdagingen voor je stemapparaat

  • Het bezorgt veel mensen stress. Dat zorgt voor spanning, wat de stembanden minder soepel doet trillen. Omdat het meer moeite kost om de stembanden te activeren, vraagt spreken meer energie.

  • Vermoeidheid kan ook een rol spelen. Veel mensen moeten lange dagen werken, de opvang van de kinderen combineren met thuiswerk of slapen minder goed om verschillende redenen. Dat laat zich voelen in je spieren en dus ook in je stemspier.

  • Besmetting met het virus houdt ook enkele risico’s in. Symptomen als langdurig hoesten en ademhalingsproblemen hebben een effect op je stemkwaliteit.

    • Bij hoesten slaan je stembanden met grote kracht tegen elkaar. Als dat herhaaldelijk gebeurt, kunnen ze hierdoor beschadigd raken.

    • De ademhaling zorgt ervoor dat je je stembanden aan het trillen krijgt. Als je oppervlakkig ademhaalt, kan je minder lang spreken met eenzelfde uitademing en is het moeilijker om luid te spreken.

En daarbovenop komt dan nog het mondmasker. We moeten dus zeker extra zorg dragen voor ons stemapparaat. Onze logopedisten geven daarom enkele nuttige tips.

De verstaanbaarheid verbeteren

Door het mondmasker zie je de lippen niet bewegen en articuleer je mogelijk minder nauwkeurig.

  • Door trager te spreken, krijg je de kans om je mond- en lipbewegingen beter te verzorgen. Je geeft je luisteraar ook meer tijd om de boodschap te verwerken.

  • Concentreer je vooral op de vorming van medeklinkers. Die hebben de grootste meerwaarde naar verstaanbaarheid toe.

  • Gebruik lichaamstaal en gebaren ter ondersteuning van je mondelinge boodschap.

  • Maak oogcontact met je gesprekspartner. Goede communicatie vraagt de volle aandacht van beide gesprekspartners en die krijg je makkelijker door oogcontact te maken.

De luiheid verbeteren

Met een mondmasker op heb je de neiging om luider te spreken, maar dat vermoeit je stem.

  • Met een scherpere klank spreken kan een oplossing zijn. Denk aan een huilende baby: ondanks kortere stembanden en een kleiner longvolume kan die een behoorlijke keel opzetten. Nog voorbeelden van scherpe klanken zijn een miauwende kat, een kwakende eend, een lachende heks … Er zijn wel soorten scherpte en té scherp spreken, klinkt vervelend (denk opnieuw aan de huilende baby). De kunst bestaat erin om je klanken net genoeg te verscherpen. Spreken met brede lippen kan helpen om de nodige extra scherpte in je stem te krijgen.

  • Let ook op het materiaal van je mondmasker. Stoffen zoals katoen absorberen het geluid veel sterker dan bijvoorbeeld chirurgische maskers. Hoe meer of hoe dikker de lagen, hoe minder vlot het geluid erdoorheen raakt.

Je stem verzorgen

Langdurig spreken is zoals topsport. Het vraagt uithouding, coördinatie en kracht van tal van spieren.

  • Je stem opwarmen als je weet dat je lang zal moeten spreken is zeker een goed idee. Mogelijke oefeningen:

    • Liptrillen: Het woord zegt het eigenlijk zelf. Terwijl je uitademt maak je een r-geluid met ‘losse lippen’ waardoor de lippen gaan trillen.

    • Resonantieoefeningen: Deze oefeningen zijn op basis van de m-klank. Je houdt die klant op een comfortabele, ontspannen manier lang aan. Meeneuriën met liedjes, bijvoorbeeld, maar ga niet tot op oncomfortabele toonhoogtes.

Van spreken met een mondmasker krijg je sneller een droge keel. Je stembanden werken beter in een voldoende vochtige omgeving. Droogte kan ze stugger maken en ervoor zorgen dat ze in plaats van over elkaar te glijden over elkaar gaan schuren. Dit is vermoeiend en kan zelfs tot stemstoornissen leiden. Zo hou je je stembanden vochtig:

  • Voldoende water drinken (anderhalve liter per dag) om de vochtbalans in je lichaam - en dus ook rond je stembanden - op peil te houden.

  • Dampen met fysiologisch water (dagelijks een vijftal minuten). Dat doe je zo:

    • Vul een kom met heet water.

    • Voeg per 0,5 liter een afgestreken theelepel keukenzout toe.

    • Ga met een handdoek over je hoofd boven de kom hangen om de warme waterdamp in te ademen.

Professioneel advies

Deze tips geven een leidraad, om stemproblemen te voorkomen of als eerste hulp bij lichte stemklachten. Ondervind je blijvende problemen of ernstige klachten? Dan is het beter om professioneel advies in te winnen. Dat kan in onze Stemkliniek op campus Sint-Jan. Je kan er een afspraak maken via het secretariaat van de dienst Neus-, keel- en oorziekten: 050 45 22 80.

Tips voor spreken met een mondmasker
Tips voor spreken met een mondmasker