Back to top

Een geslaagde eerste officiële Unichir-missie naar Béni

5 mei 2022

Ze zit erop: onze eerste officiële missie naar Béni in Oost-Congo! De adjunct-hoofdverpleegkundige van ons operatiekwartier, Bart De Beir, ging mee en vertelt er meer over.

41 operaties

Eigenlijk zou de missie maar twee weken duren, maar onverwacht is dat uitgelopen tot drie. Op dit ogenblik is het er in de regio vrij onrustig door militaire acties om schone kuis te houden in de rebellengroepen in en rond het Virungapark. Om diezelfde reden was ons team ook kleiner dan voorzien. Het verlengde verblijf gaf ons miniteam (ikzelf en dr. Reginald Moreels, de oprichter van Unichir) wel de mogelijkheid om maar liefst 41 operaties uit te voeren, waarvan ook een twaalftal baby’s. Om een kleine vergelijking te maken: in december 2021 voerden de plaatselijke artsen in totaal vijf operaties uit, onze hulp en bijstand is er dus echt broodnodig.

Lange wachtrijen

De plaatselijke bevolking komt enkel in uiterste nood naar de spoedgevallendienst van het plaatselijke ziekenhuis. Vaak zelfs te laat, waardoor deze de triestige bijnaam ‘mortuarium’ meekreeg. Niet zo vreemd dat ze hun bezoek uitstellen, want soms komende ze van heinde en ver en moet de hele familie hiervoor samenleggen. Omdat ze intussen wel weten dat er met een missie hoger opgeleide mensen meekomen, komen ze liever pas als de tamtam verspreid heeft dat we met ons team op weg zijn naar Béni. Dat was ook te zien aan de wachtrijen voor onze consultaties. We moeten de dringendste gevallen dan noodgedwongen voornemen en de behandeling van sommige patiënten naar een volgende missie uitstellen.

Grondige voorbereiding

We krijgen er natuurlijk heel uiteenlopende aandoeningen en problemen te zien. Gelukkig heeft dr. Moreels ervaring als oorlogschirurg met Artsen Zonder Grenzen (Médecins sans Frontières). Zelf assisteerde ik vijftien jaar lang bij hart- en vaatchirurgie. Intussen ben ik al even overgeschakeld op een veeleer administratieve job, maar je krijgt alles gelukkig snel weer in de vingers. Is er een probleem waar we geen ervaring mee hebben? Dan zitten we de avond voordien samen om de operatie grondig voor te bereiden. We duiken in onze uitgebreide bibliotheek ter plaatse om onze kennis erover op te frissen of bellen soms met collega’s uit België om bijkomend advies te vragen.

Werken met weinig middelen

Van hieruit nemen we behoorlijk wat materiaal mee waarvan we vermoeden dat we het nodig zullen hebben. Zoveel mogelijk, want als je een bepaalde draad of katheter toevallig niet mee hebt, kan je je soms wel behelpen met de middelen die er zijn, maar ook niet altijd. Beschikken we toch niet over de juiste materialen? Dan nemen we dat ook mee in onze avondvergadering voor de volgende operatiedag. We bekijken welk materiaal er wél is en hoe we het daarmee kunnen oplossen. Bijzonder interessant, want zo leer je werken met weinig middelen en creatieve oplossingen bedenken. Bovendien dokteren we zo bepaalde technieken uit die de artsen ter plaatse kunnen blijven gebruiken. Vaak moeten zij zich ook behelpen met de middelen die lokaal voorhanden zijn.

Soms verrassingen

We bereiden het operatieprogramma steeds grondig voor en briefen iedere ochtend de plaatselijke artsen en verpleegkundigen over de planning van de dag. Toch kunnen we op het ogenblik zelf steeds nog voor verrassingen komen te staan: door de dag verandert de operatielijst vaak omdat patiënten medische beeldvorming niet altijd mogelijk zijn. Enig improvisatietalent heb je hoe dan ook wel nodig. Zoals bij die 8 maanden oude baby met een maagbreuk, waarbij niet gewoon een stukje darm in de uitstulping zat, maar de hele lever. Door gebrek aan echografie konden we dit niet op voorhand weten. De helft van de operatie hebben we kunnen uitvoeren en is goed verlopen, het vervolg staat voor onze volgende missie in mei gepland.

Levens redden

Weten dat jouw aanwezigheid een leven in positieve zin kan veranderen, daar haal je ontzettend veel voldoening uit. We willen onze patiënten vooral terug zo actief mogelijk krijgen, want dat maakt daar voor het hele gezin een hemelsbreed verschil om te kunnen overleven. Zoals de mama van wie de kinderen voor de deur zaten te wachten terwijl we haar opereerden. Als zij het niet zou halen, blijven zij alleen achter en zijn ze verloren. De moeder blijft in Afrika de belangrijkste hoeksteen van elk gezin.

Gered dankzij onze apotheek

Of die patiënt die eigenlijk maar een klein probleem had, maar daardoor niks meer zelf kon doen. Zonder onze tussenkomst was zij een vogel voor de kat geweest. Je staat er volledig in voor jezelf en je familie, want er is geen enkel systeem van sociale zekerheid. Op zeker ogenblik heeft onze apotheek alles laten vallen om een pakket met sondevoeding klaar te maken zodat het 4 dagen later tot bij ons in Béni kon raken. Wellicht zou die patiënt er anders niet meer geweest zijn. Onze collega’s van de apotheek willen we dus zeker in het bijzonder bedanken voor hun enthousiasme en bijdrage!

Kennis delen en opdoen

Tijdens de volgende missies willen we zoveel mogelijk collega’s laten meegaan om op hun beurt hun kennis te delen en kennis op te doen. Het enthousiasme is alvast groot. Op dit ogenblik stromen er meer aanvragen binnen dan er vrije plaatsen zijn op onze missies. We geven voorlopig voorrang aan collega’s die breed inzetbaar zijn. Eens het nieuwe ziekenhuis er is, naar verwachting midden 2023, kunnen we onze hulpverlening uitbreiden om ook de nazorg verder uit te bouwen en bijvoorbeeld ook pijnverpleegkundigen en kinesitherapeuten mee te nemen. Nu zijn daar nog onvoldoende voorzieningen voor.

Volgende missies

Hoe dan ook is er zeer veel nood aan mensen met kennis van zaken, dus op termijn vullen we de teams ook graag aan met medewerkers uit diverse specialiteiten, zoals de apotheek, de technische dienst of logistiek. Op de volgende missie in mei zal er een anesthesieverpleegkundige van campus Sint-Jan deel uitmaken van het team en ook bij de volgende geplande missie in september zouden er  verpleegkundigen uit ons ziekenhuis meegaan. Zelfs voor februari 2023 staat er al een medisch team in de startblokken klaar.

Oude, goedwerkende toestellen

Naast mensen en hun kennis, draagt medisch materiaal ook veel bij aan de zorgverlening in Béni. Het gaat dan vooral om materiaal dat nog in perfecte staat is en goed werkt, maar hier niet langer voldoet aan de strenge Europese normen. Ze hebben het meeste baat bij mechanisch materiaal, dat ter plaatse hersteld kan worden. Zo namen we onder meer mechanische beademingstoestellen mee. Toen er een heel klein stukje kapot was, konden we in de uitgebreide technische dienst van de lokale brouwerij terecht. Zij konden dat vlot verhelpen. Aan elektronisch materiaal hebben ze doorgaans weinig.

Fier op de blauw-witte uniformen

Er staat trouwens ook al een oud, maar goed werkend toestel voor kijkoperaties in de buik. Dat hopen we binnen een paar jaar in gebruik te nemen, nadat de iedereen er de juiste opleiding voor kreeg. Nu voeren we vooral openbuikoperaties uit in allesbehalve ideale omstandigheden. Niet enkel onze afgeschreven toestellen gaan erheen, ook onze afgekeurde wit-blauwe werkuniformen gaan, gewassen en netjes geplooid, op transport naar Oost-Congo. De mensen daar zijn bijzonder fier op hun wit-blauwe uniformen mét ‘AZ Sint-Jan’-label, die hen herkenbaar maken als deel van het Unichir-team.

Erkenning is groot

De erkenning die ons ziekenhuis er krijgt, is zeer groot. Niet alleen onze ziekenhuispakjes hebben er veel succes, de nieuwe vleugel die aan het bestaande ziekenhuis gebouwd werd, kreeg ook de naam ‘Hôpital Saint-Jean’. De lokale staf is gerustgesteld dat ze met het nieuwe Unichir-ziekenhuis op een positieve manier zullen kunnen samenwerken. Ze hebben begrepen dat we een blijvende samenwerking willen uitbouwen om de hele regio te voorzien van basisgezondheidszorg. We willen onze kennis en kunde uitdragen naar de hele lokale bevolking, want kennis is macht, maar kennis delen is kracht!