Diabetes komt steeds vaker voor bij kinderen en jongeren. Ons kinderdiabetesteam behandelt momenteel ongeveer 120 kinderen en jongeren met diabetes type 1. Jongeren moeten een balans vinden tussen de vele sociale, emotionele en biologische veranderingen die normaal zijn voor hun leeftijd, en de complexe eisen die diabetesregulatie met zich meebrengt. Een klinisch psycholoog kan hen hierbij ondersteunen.
Conflict met unieke ontwikkelingsfase
De psychologische aspecten van diabetes type 1 begrijpen en aanpakken is van cruciaal belang omdat het een grote invloed kan hebben op de ziektebeleving en de levenskwaliteit van deze jonge patiënten.
Jongeren bevinden zich in een unieke ontwikkelingsfase waarin ze zich losmaken van hun ouders en hun eigen identiteit beginnen te vormen. Diabetes kan conflicteren met hun ontwikkeling omdat het dagelijkse beheer van de ziekte een gevoel van verantwoordelijkheid en zelfdiscipline vereist.
Bewust en strikt een gezonde levensstijl nastreven vraagt regelmaat, een volgehouden aandacht en continue aanpassing van het gedrag. In tegenstelling tot leeftijdsgenoten die zich volop kunnen focussen op hun vrije identiteitsontwikkeling, is het gevraagde gedrag letterlijk en figuurlijk berekend en afgemeten.
Een klinisch psycholoog kan deze jongeren helpen en ondersteunen om vaardigheden te ontwikkelen om zelfstandig met hun diabetes om te gaan.
Brug tussen jongere en medisch team
De zoektocht naar autonomie en het verzet tegen autoriteitsfiguren kan ook de relatie met het medische team beïnvloeden. Sommige jongeren hebben moeite om de noodzakelijke medische controles en de bloedglucosemetingen en insuline-injecties te accepteren. Ze kunnen ook gevoelens van frustratie, angst of weerstand ervaren ten opzichte van de medische professionals die betrokken zijn bij hun diabetesregulatie. In dit geval kan een klinisch psycholoog fungeren als een brug tussen de jongere en het medische team.
Ouders ondersteunen
Ouders spelen ook een belangrijke rol in de behandeling. Eén van de ontwikkelingstaken van jongeren is onafhankelijker worden van hun ouders. Dit kan enigszins vertraagd verlopen voor jongeren met diabetes, aangezien ouders meestal nauw betrokken blijven om een goede diabetesregulatie te verzekeren. Het kan voor ouders moeilijk zijn om hun kinderen geleidelijk meer verantwoordelijkheid te geven voor het zelfbeheer van diabetes, aangezien ze bezorgd blijven over hun gezondheid.
Een psycholoog kan ouders helpen omgaan met hun eigen zorgen en angsten en hen voorzien van strategieën om te communiceren met hun kinderen, het onderlinge vertrouwen te vergroten en de zelfstandigheidsontwikkeling van hun kind maximaal te stimuleren.
Motiverende gespreksvoering
Motiverende gespreksvoering is een effectieve techniek bij jongeren met diabetes omdat deze rekening houdt met hun behoefte aan autonomie en hun dubbel gevoel ten opzichte van de behandeling. Door open vragen te stellen, te luisteren, te reflecteren en samen te werken, helpt motiverende gespreksvoering jongeren hun eigen motivatie en doelen te ontdekken en hen te ondersteunen om verantwoordelijkheid op te nemen in hun diabetesmanagement. Het is belangrijk dat alle zorgverleners binnen een kinderdiabetesteam voldoende kennis en vaardigheden ontwikkelen om tot motiverende gesprekvoering te komen. Ook hierin rust een belangrijke taak voor de klinisch psycholoog, die alle zorgverleners kan stimuleren om deze ‘verandertaal’ te gebruiken.