Palliatieve zorg gaat over de laatste fase van het leven. Maar wie denkt dat het vooral zwaar en somber is, heeft het maar half begrepen. Op onze Palliatieve zorgeenheid De Vlinder werken collega’s die bewust voor deze zorg kozen en er elke dag energie uit halen. Verpleegkundigen Tine en Laurence laten zien hoe zorg er op De Vlinder uitziet.
Niemand werkt hier toevallig
Laurence deed in haar laatste jaar verpleegkunde 6 weken stage op de eenheid. "Ik wist niet of dat iets voor mij was, maar ik wilde het proberen." Die stage bleek beslissend. Na een vakantiejob volgde een sollicitatie en kon ze vast beginnen. Tine maakte bijna 30 jaar geleden dezelfde keuze en is er nooit meer weggegaan. "Hier mag ik nog die oeroude verpleegkundige zorg geven", zegt ze. "Dat is bijzonder."
Grote levensvragen op jonge leeftijd
Laurence is de jongste van de eenheid. 23 jaar, en meteen geconfronteerd met sterven, verdriet en grote levensvragen. "In het begin was de emotionele beladenheid het lastigst. Soms voelde ik me ook te jong. Ik loop hier rond als jonkie en dan ga ik iets zeggen over zo'n zware thema's."
Tine begeleidt haar daarin als meter. Dat gaat verder dan kennis doorgeven. "Omgaan met sterven, pijn en afscheid leer je niet uit een boek, want elk sterven is uniek en telkens met een ander verhaal." Ze geeft Laurence ook de ruimte om te zeggen wat ze echt voelt. "Soms vraag ik me af: moet ik Laurence nu ondersteunen, of mag ze dit zelf ervaren? Dat is ook meterschap: ruimte geven."
Kleine dingen, groot verschil
Hoe ga je om met een kamer vol familie rond een sterfbed? Het is een vraag waar jonge verpleegkundigen mee worstelen. Het antwoord van Tine is verrassend eenvoudig. "Ik zeg ook niet altijd iets. Ik observeer, laat stiltes toe, bied soms gewoon een kopje koffie aan." Die aanpak veranderde hoe Laurence haar shift aanpakt. "Ik doe nu in het begin van mijn shift een uitgebreid gesprek. En dan spring ik regelmatig even binnen." Aanwezig zijn volstaat soms.
Vernieuwde energie als cadeau
"Je zorgt niet alleen voor diegene die overlijdt. Je zorgt ook voor iedereen rondom het bed. Op De Vlinder werken we met 4 pijlers: fysiek, sociaal, psychisch en spiritueel. Die staan niet los van elkaar", legt Tine uit. "Je raakt een lichaam aan, maar op hetzelfde moment raak je alles aan. Terwijl je iemand fysiek verzorgt, komen verhalen naar boven, verdriet, terugblikken op het leven."
Of dat emotioneel niet soms erg zwaar is? "Betrokkenheid brengt voor mij juist een bevrijding en geen belasting. Als je heel betrokken bent, merk je veel meer op. Dat leidt tot waardevol contact, waardoor je vernieuwde energie als cadeau krijgt", zegt Tine.
Laurence herkent dat stilaan. "In het begin nam ik veel meer mee naar huis. Nu kan ik beter loslaten. Ik fiets naar het werk, dat helpt. Als ik een lastige shift had, fiets ik wat trager. Tegen dat ik thuis ben, voelt het alweer wat lichter."
Tine vat het kernachtig samen: "Je kunt palliatieve zorg met je hoofd geven, maar pas als je er met je hart staat, klopt het echt."
