Tot wel dertig procent van de patiënten in het ziekenhuis heeft een malnutritieprobleem en ondervindt daardoor een belangrijke negatieve impact op herstel na een ziekte. Daarom hebben we in ons ziekenhuis een voedingsteam dat volop inzet op de nieuwste technologieën en het voedingsbeleid optimaal ondersteunt.
Ondervoeding
Ondervoeding is een acute of chronische toestand waarbij een tekort of disbalans van energie, eiwit en andere voedingsstoffen leidt tot meetbare, nadelige effecten op lichaamssamenstelling, functioneren en klinische resultaten. Het merendeel van de patiënten is reeds ondervoed bij ziekenhuisopname én ontwikkelt verder ondervoeding tijdens de opname. Ondervoeding ontstaat voornamelijk door onvoldoende voedselinname, inname van nutriënten in een verkeerde verhouding, ziekte en behandeling van ziekte.
Zowel op morbiditeit als mortaliteit maar ook op maatschappelijk-financieel vlak kan incorrecte voeding verregaande gevolgen hebben. De hospitalisatieduur is anderhalve keer langer voor ondervoede vs. niet-ondervoede patiënten. De kans op overlijden is na één jaar follow-up vier keer zo groot en na drie jaar follow-up drie keer zo groot. Er is significant meer gebruik van antibiotica en intraveneuze vloeistoffen bij ondervoeden. De hospitalisatiekosten lopen sterk op en de kans op heropname binnen de veertien dagen is bij een ondervoede patiënt dubbel zo groot.
Voedingszorg als therapeutisch doel
Voedingszorg en ondersteuning zijn noodzakelijke én belangrijke delen van patiëntenzorg. Dit start met lekkere, voedzame voeding in overeenstemming met de nutritionele, culturele en religieuze noden van de patiënt.
We wegen, meten en screenen elke patiënt bij opname. Daarnaast gebruiken we een maaltijdbevragingssysteem waarbij de patiënt een aangepast dieet kan vragen (binnenkort via een app). Bijkomend bieden we diverse medicinale voeding aan: orale bijvoeding, enterale (bv. via de maag) en parenterale (via infuus) voeding. Wekelijks evalueert de dieetafdeling of de voedingszorg voldoende effectief en gepast is voor de individuele patiënt en of die ze goed verdraagt of ervaart. Indien nodig stellen we het voedingsplan bij.
Indirecte calorimetrie
Indirecte calorimetrie is een methode waarmee we het energieverbruik meten van een lichaam in rust. Denk hierbij aan bijvoorbeeld het hart dat klopt, de ademhaling en de regeling van lichaamstemperatuur. Het is van groot belang dat we de energiebehoefte van een patiënt nauwkeuring meten om de voedingsondersteuning te optimaliseren en de schadelijke effecten van onder- en overvoeding te verminderen. Bij patiënten met acute of chronische aandoeningen beïnvloeden veel factoren hun energieverbruik in rust (REE), zoals stress, hersenactiviteit, endocrien profiel, ontstekingsstatus, voedingstoestand en medicatie. Ons ziekenhuis voert indirecte calorimetrie uit bij zowel spontaan ademende patiënten als bij patiënten die mechanisch beademd worden.
(Par)enterale voedingswijzer
De dieetafdeling en de apotheek stelden samen een (par)enterale voedingswijzer op om artsen te helpen een degelijk voedingsplan op te zetten. Dit doen ze in samenwerking met de dieetafdeling (orale (bij)voeding en enterale voeding) en de apotheek (parenterale voeding). In deze voedingswijzer staan onder andere verschillende protocollen beschreven alsook een overzicht van de soorten voeding die aanwezig zijn in het ziekenhuis. De (par)enterale voedingswijzer is beschikbaar via de dieetafdeling.
Home-TPN traject
Het home-TPN (totale parenterale nutritie) traject is een samenwerking tussen de ziekenhuisarts en de apotheek, de sociale dienst, de thuisverpleging, huisarts, thuisapotheker én de patiënt.
Bij bepaalde indicaties zoals kortedarmsyndroom, darmverkleving, kanker en absorptie- of resorptiestoornissen kan de patiënt naar huis met parenterale voeding. Om dit in goede banen te leiden, gebruiken we standaardbrieven voor de huisarts, thuisapotheker en thuisverpleegkundige en ontvangt de patiënt een informatieboekje.
Omdat zoveel partijen betrokken zijn in dit verhaal stelt de ziekenhuisapotheek, in samenwerking met de andere partijen van het voedingsteam en de sociale dienst, telkens een checklist op voor het home-TPN traject. Hierin staan alle uit te voeren taken op een tijdslijn beschreven. Dit zorgt er voor dat elke partij weet wat, hoe en wanneer wat te doen.
Als ziekenhuis staan we voor een gestructureerde en gestroomlijnde therapie van een Home-TPN patiënt en zijn opvolging. Om de patiënt nog meer te kunnen helpen, neemt de dieetafdeling maandelijks contact op met de patiënt om te vragen hoe de therapie verloopt en hoe zijn ervaringen zijn. Bij problemen volgt een overleg met de behandelende arts en is het mogelijk dat we de therapie bijstellen.
De toekomst
In de toekomst wil het voedingsteam indirecte calorimetrie verder implementeren als objectieve maatstaf voor het energieverbruik. Momenteel zet de dieetafdeling deze methode hoofdzakelijk in bij kritisch zieke patiënten op intensieve zorgafdelingen en sporadisch op niet-intensieve afdelingen. Niettemin heeft het voedingsteam als ambitie om indirecte calorimetrie in de toekomst zo veel mogelijk toe te passen bij alle patiënten tijdens ziekenhuisopnames, en wie weet, zelfs tijdens consultaties zonder opname.
