Wat is IgA-nefropathie?
IgA-nefropathie (vroeger: ziekte van Berger) is een aandoening van de nieren waarbij bepaalde afweerstoffen (IgA) zich ophopen in een deel van de nierfilter (het mesangium). Dit kan leiden tot ontsteking in de nieren en op termijn tot verlies van nierfunctie. Hoewel het vroeger als vaak goedaardig werd gezien, weten we nu dat veel patiënten uiteindelijk toch ernstige nierproblemen kunnen ontwikkelen.
Hoe merk je het op?
Soms merk je er weinig van en komt het pas bij een routineonderzoek aan het licht. Andere patiënten hebben:
• Bloed in de urine (zichtbaar of alleen met een test).
• Proteïnurie (eiwitverlies via de urine).
• Hoge bloeddruk of langzaam verslechterende nierfunctie.
Een duidelijke diagnose gebeurt met een nierbiopsie, waarbij we onder de microscoop en met speciale kleuringen zien dat er IgA-afzettingen zijn.
Waarom ontstaat het?
De huidige verklaring is een meerstapsproces: er ontstaan afwijkende IgA-moleculen, daartegen ontstaan antistoffen, deze vormen complexen die in de nieren neerslaan en daar ontsteking en schade veroorzaken. Dit verklaart meteen ook waarom de ziekte bij patiënten sterk kan verschillen.
Hoe wordt IgA-nefropathie behandeld?
Behandeling bestaat uit 2 grote lijnen: supportieve (ondersteunende) zorg en specifieke therapieën als dat nodig is.
Bij supportieve zorg blijft de basis en het doel de nieren beschermen en het hart- en vaatrisico verlagen:
• Aanpassingen in levensstijl (stoppen met roken, beweging, behoud van gezond gewicht).
• Zout- en eiwitbeperking indien nodig.
• Gewichtscontrole en lichaamsbeweging.
• Behandeling van hoge cholesterol (bijvoorbeeld statines).
• Strikte bloeddrukcontrole en medicijnen die de nierdruk verlagen (RAAS-remmers).
Als het eiwitverlies in de urine (proteïnurie) ondanks bovenstaande maatregelen te hoog blijft, moeten we een stap verder gaan en moeten we specifieke therapieën opstarten. Meer hierover in het AZlink-artikel over IgA-nefropathie.
Nieuwe medicijnen en onderzoek
Al deze behandelingen kunnen hoogstens het ziekteproces vertragen of tijdelijk stilleggen. Een echte genezing is op dit moment nog niet mogelijk. Er loopt veel onderzoek naar verschillende gerichte behandelingen. Sommige veelbelovende middelen richten zich op de cellen die de afwijkende IgA produceren (bv. felzartamab, sibeprenlimab, ataticept). Dit geeft hoop op langdurige remissie en misschien zelfs een mogelijke genezing.
