Wat is het?
Het geur- en smaakvermogen zijn nauw met elkaar verbonden. Voor het herkennen van complexe smaken zijn zowel geur- als smaakzin noodzakelijk. Daardoor valt een verminderd reukvermogen meestal op doordat voedsel smakeloos lijkt. Een verminderd reuk- of smaakvermogen kan invloed hebben op het vermogen om te genieten van eten, drinken en aangename geuren. Het kan ook potentieel gevaarlijk zijn, doordat gevaarlijke chemische stoffen en gassen niet goed worden waargenomen. Over het algemeen begint vanaf de leeftijd van 50 jaar de geur- en smaakzin geleidelijk aan af te nemen.
Oorzaken
Het reukvermogen kan worden aangetast door veranderingen in de neus, in de geurzenuw of in de hersenen. De geur- en/of smaakzin kunnen tijdelijk of blijvend verminderd/veranderd zijn door bijvoorbeeld infecties (verkoudheid), ontsteking (chronisch geur- en smaakverlies), bestraling op het hoofd, chemotherapie, inname van bepaalde medicatie, te droge mondslijmvliezen, roken, depressie, hoofdtrauma en tumoren. Een verminderde of afwezige geurzin kan ook aangeboren zijn.
Symptomen
Hyposmie (een verminderd reukvermogen) en anosmie (verlies van reukvermogen) zijn de meest voorkomende aandoeningen van reuk- en smaakzin. Daarnaast komen ook de volgende symptomen soms voor:
- Hyperosmie; een overgevoeligheid voor geurprikkels.
- Parosmie; hierbij worden geuren anders waargenomen.
- Fantosmie; een psychiatrische aandoening die gepaard gaat met geurhallucinaties.
- Kakosmie; de aanhoudende waarneming van een slechte geur, vaak posttraumatisch geïnduceerd.
Wanneer enkel de smaakzin betrokken is, spreken we van
- Hypogeusie; verminderde smaakzin.
- Ageusie; verlies van smaakzin
- Dysgeusie; veranderde smaakzin.
Onderzoeken
Bij elke klacht van verminderd of veranderd geur- en/of smaakvermogen wordt eerst een grondig onderzoek van de neus-, mond- en keelholte uitgevoerd.
Daarna wordt getracht de ernst van het geur- en/of smaakverlies in te schatten met uitgebreide geur- en smaaktesten. Een aantal recent ontwikkelde testen maken het mogelijk om geur en smaak op een objectieve manier te meten en te vergelijken met referentiewaarden in functie van de leeftijd.
Sniffin’ sticks
Voor de geurwaarneming wordt gebruikt gemaakt van geurgeïmpregneerde viltstiften, de zogenoemde Sniffin’ Sticks.
Taste strips
Bij de smaaktesten worden smaakgeïmpregneerde filterpapiertjes, de zogenoemde Taste Strips, gebruikt. Deze worden gedrenkt in verschillende concentraties van een van de vier basissmaken.
Eventueel wordt aanvullend een CT-scan of MRI-scan gepland.
Behandelingen
In 2014 werd op campus Sint-Jan van het AZ Sint-Jan Brugge AV het Geur- en Smaakcentrum opgericht. Dit centrum is toegespitst op de diagnose en behandeling van geur- en smaakstoornissen. De behandeling is afhankelijk van de oorzaken van geur- en/of smaakverlies. Voor vele vormen van geur- en smaakverlies is er echter nog geen afdoende behandeling voorhanden. Een mogelijke behandeling voor geselecteerde gevallen van geur- en smaakverlies, is geurtraining. Zo wordt geprobeerd om de geurzenuw te herstellen door frequente en herhaalde stimulatie van de zenuwvezels.
Behandelende diensten
Geur- en smaakverlies wordt behandeld door de dienst Neus-, Keel- en Oorziekten.