Röntgenstralen zijn een vorm van stralen zoals zichtbaar licht, maar met hogere energie, zodat ze door het lichaam kunnen dringen. Met onze toestellen (röntgenapparaten en CT-scanners) kunnen we beelden maken van de inwendige structuren in het lichaam om ziektes en andere problemen op te sporen.
Je arts heeft een onderzoek aangevraagd waarbij röntgenstralen gebruikt worden. Samen met de radioloog waakt de aanvragende arts erover dat de voordelen van dit onderzoek ruim opwegen tegen de mogelijke risico’s. Dit noemen we rechtvaardiging of verantwoorde medische beeldvorming.
Hier vind je meer informatie over röntgenstralen en de risico's die eraan verbonden zijn.
Kunnen medisch diagnostische röntgenstralen schade veroorzaken?
Normaal gezien niet. De stralingsdosis die wij gebruiken is heel beperkt. De toestellen en de gebruikte dosis worden streng gecontroleerd en opgevolgd. Bij herhaalde onderzoeken, en zeker wanneer die een wat hogere dosis met zich meebrengen, zoals bepaalde CT-scans en interventionele procedures, bestaat er iets meer kans op het ontwikkelen van kanker door straling. De arts die het onderzoek heeft aangevraagd en de radioloog waken erover dat de meerwaarde van dit onderzoek ruim opweegt tegen een mogelijk risico.
Hoe groot is dan het risico om kanker te krijgen van röntgenstralen? Neemt dit risico toe als ik meerdere onderzoeken onderga?
Dit risico is zeer laag, maar wel cumulatief. Dit betekent dat bij elk onderzoek het samengeteld risico iets groter wordt. Daarom voeren we enkel onderzoeken uit die noodzakelijk zijn en houden we de stralingsdosis voor elk onderzoek zo laag mogelijk waarbij we tegelijk toch beelden van goede diagnostische kwaliteit maken. Het risico is groter voor kinderen dan voor volwassenen en groter voor vrouwen dan voor mannen.
De kans dat je kanker krijgt in je leven is voor iedere persoon 42 %. Ongeacht je levensstijl. Een onderzoek met straling zorgt voor een kleine stijging van de kans op kanker:
| Onderzoek | Dosis | Bijkomend risico op kanker | Vergelijkbare straling bij |
|---|---|---|---|
| intra-orale en panoramische dentale opnames (beelden van de tanden) | < 0,1 mSv (kind < 0,03 mSv) | kleiner dan 0,001% | 1 heen-en-weer-vlucht naar Verenigde Staten |
Meeste radiografieën Dentale CBCT Mammografie | 0,1 - 1 mSv (kind 0,03 - 0,3 mSv) | 0,001 - 0,01% | 10-tal heen-en-weer vluchten naar Verenigde Staten |
Meeste CT-onderzoeken Diagnostische interventionele procedures (Kempens Hartcentrum, bepaalde ingrepen bij vaatchirurg en neurochirurg) | 1 - 10 mSv (kind 0,3 - 3 mSv) | 0,01 - 0,1% | 100-tal heen-en-weer vluchten naar Verenigde Staten |
Is er een limiet voor de dosis die ik kan krijgen van röntgenstralen?
Neen. Voor elk onderzoek wegen we de voordelen en mogelijke risico’s opnieuw af. Zolang dit onderzoek voor jou voordelig is, mag het uitgevoerd worden.
Geven alle onderzoeken dezelfde stralingsdosis?
Neen. De stralingsdosis hangt af van het type onderzoek. De meeste röntgenonderzoeken geven een lage stralingsdosis. In de tabel hieronder kan je een lijst vinden van de gemiddelde stralingsdosis voor een aantal onderzoeken, uitgedrukt in millisievert (mSv), vergeleken met de duur van natuurlijke blootstelling in België om eenzelfde dosis te bereiken.
| Onderzoek | Gemiddelde dosis (MSV) | Natuurlijke blootstelling |
|---|---|---|
| Röntgenfoto longen | 0,06 | 9 dagen |
| Röntgenfoto onderrug | 1,9 | 9 maanden |
| Röntgenfoto buik | 0,5 | 3 maanden |
| Mammografie | 0,3 | 1,5 maanden |
| CT longen | 3 | 15 maanden |
| CT buik | 7 | 3 jaar |
| CT hoofd | 1,5 | 8 maanden |
In de laatste kolom zie je de duur van de natuurlijke blootstelling om de stralingsdosis van het onderzoek te bereiken. Iedereen wordt blootgesteld aan straling afkomstig van de omgeving, zoals kosmische stralen, aardstralen, straling vanuit voeding en zelfs vanuit ons eigen lichaam. Deze straling wordt achtergrondstraling genoemd en is gelijkaardig aan de straling die gebruikt wordt voor medische doeleinden.
Zijn er alternatieven voor röntgenstralen?
Ja. Een echografie of een MRI-scan maakt geen gebruik van röntgenstralen.
Het is echter niet altijd mogelijk om deze technieken te gebruiken voor elk medisch probleem. Daarom kan het zijn dat voor jouw aandoening en medische vraag het gebruik van deze technieken geen oplossing biedt.
Ben ik radioactief na dit onderzoek?
Neen. Bij onderzoeken met röntgenstralen ben je nadien niet radioactief. Er zijn dus ook geen beperkingen voor contact met anderen.