Borstkanker, een vaak voorkomende ziekte
Borstkanker of mammacarcinoom is een vorm van kanker die uitgaat van het melkklierweefsel in de borst. Het is de meest voorkomende soort kanker bij vrouwen: in 22 % van de gevallen wanneer een vrouw kanker krijgt gaat het om borstkanker. Jaarlijks treft het wereldwijd ongeveer 1 miljoen vrouwen. In België heeft iedere vrouw een risico van ongeveer 1 kans op 9 om in de loop van haar leven borstkanker te krijgen. Omdat mannen ook een kleine hoeveelheid borstklierweefsel bezitten, kunnen zij ook borstkanker krijgen. De kans dat een man borstkanker ontwikkelt is ongeveer 1 op 100.000 per jaar. De kans om de ziekte te krijgen, is groter naarmate men ouder wordt. (Jules Bordet Instituut, 2005)
Anatomie
De borst
De borst bestaat uit melkklieren (=lobuli) die via melkgangen (=ductuli) de melk bij de borstvoeding afvoeren naar de tepel. Naast de melkklieren en melkgangen bevat de borst vetweefsel, bindweefsel, bloed- en lymfevaten.
a. Borstweefsel b. Rib c. Melkklieren d. Borstspier e. Melkkanaal f. Tepel |
|
Het lymfeklierstelsel
Het lymfeklierstelsel staat in voor de afvoer van afvalstoffen binnen het lichaam. Naast de afvoer van afvalstoffen, is het lymfeklierstelsel een belangrijk onderdeel van het afweersysteem van het lichaam (vb. voor bestrijden van infecties). In het lymfeklierstelsel loopt er lymfe. Lymfe is een helder vocht dat geproduceerd wordt in alle weefsels en organen van het lichaam. In het lymfevocht worden afvalstoffen opgenomen en zo via het lymfeklierstelsel afgevoerd naar de bloedbaan.
Het lymfeklierstelsel bestaat uit 2 grote delen:
Lymfevaten vormen de kanalen van het systeem. Deze kanalen voeren overtollig vocht en afvalstoffen van het lichaam af en brengen het in de bloedbanen.
Lymfeklieren zijn het filtersysteem. Hier worden virussen en bacteriën gefilterd. Zo worden ook kwaadaardige cellen in eerste instantie onder de oksel in de lymfeklieren vastgehouden.
Wat is kanker?
Ons lichaam is opgebouwd uit cellen. Opdat cellen in ons lichaam goed zouden functioneren, worden oude cellen, door middel van celdeling, vervangen door nieuwe cellen. Celdeling vindt plaats op vaste tijdstippen. Tijdens de celdeling wordt het erfelijk materiaal, DNA genaamd, van de oude cel gekopieerd naar 2 nieuwe cellen.
Wanneer het DNA foutief gekopieerd wordt, zullen verschillende herstelmechanismen binnen dit lichaam de fout corrigeren (desnoods de foutieve cel afbreken). Indien deze fout om een of andere reden niet kan worden gecorrigeerd kan er een kankercel ontstaan. Deze kankercel kan zich vermenigvuldigen en vormt zo een tumor.
Stadia
Bij borstkanker onderscheiden we, zoals bij andere vormen van kanker, verschillende stadia. We baseren ons voor deze indeling op de grootte van de tumor, de kenmerken van de lymfeklieren en het al dan niet aanwezig zijn van metastasen (= uitzaaiingen).
Er zijn cellen die zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en dit blijven doen. De tumor blijft beperkt binnen de melkgang of ductus of blijft beperkt tot de melkklier of lobulus en tast het omringende weefsel nog niet aan. Dit stadium noemt men niet-invasieve borstkanker.
Bij invasieve groei doorbreken de tumorcellen de melkgang en de melkklieren en dringen ze het weefsel binnen. Er ontstaan vaak eerst uitzaaiingen in de lymfeklieren in de oksel van de aangetaste borst. Van hieruit kunnen de slechte cellen zich verspreiden naar de rest van het lichaam.
Metastasen zijn kankercellen die zich verspreid hebben naar de rest van het lichaam via het lymfesysteem of het bloed. Bij borstkanker zijn de organen die eerst aangetast worden meestal de longen, de lever, de hersenen of het bot. Via de lymfebanen kunnen de lymfeklieren aangetast worden.
Na de operatie bekijkt de anatoom-patholoog ook de tumorcellen. Hiermee kunnen we een gradatie van agressiviteit bepalen.
Soorten borstkanker
Ductaal Carcinoom in Situ (DCIS)
Ductaal carcinoom in situ is een niet-invasieve tumor. Dit is een kanker in een zeer vroeg stadium. Het ontstaat in de melkgang, blijft beperkt tot die melkgang en zal niet in het omringende weefsel ingroeien. Als het echter niet wordt verwijderd, kan het uitgroeien tot een invasieve kanker.
Invasief Ductaal Carcinoom (IDA)
Wanneer kankercellen na verloop van tijd door het melkkanaal groeien in de omringende weefsels, ontstaat er een invasief ductaal carcinoom. Dit soort borstkanker kan uitzaaien naar de lymfeklieren van de oksel en zich verder verspreiden in het lichaam.
Invasief Lobulair Carcinoom (ILA)
Wanneer kankercellen na verloop van tijd door de melkklier groeien in de omringende weefsels, ontstaat er een invasief lobulair carcinoom. Dit soort borstkanker kan uitzaaien naar de lymfeklieren van de oksel en zich verder verspreiden in het lichaam.
Ziekte van Paget
De ziekte van Paget is een zeldzaam type borstkanker van de tepel. Rond de tepel en op het tepelhof treedt er een jeukende uitslag op, die soms gepaard gaat met vocht en/of bloedverlies uit de tepel. Soms wordt er onder de tepel een invasief carcinoom teruggevonden.
Mastitis Carcinomatosa
Bij deze vorm van borstkanker blokkeren kankercellen de lymfevaten in de huid van de borst. De borst is rood en voelt gezwollen en warm aan, meestal zonder een specifiek knobbeltje te voelen. Daarbij wordt er vaak een zogenaamde peau d'orange waargenomen, waarbij de huid eruit ziet als de huid van een sinaasappel, met kleine putjes. Dit wordt veroorzaakt door een toename van vocht (oedeem) in de borst. Daarnaast kan de huid van de borst roze worden of roodachtig paars als bij een bloeduitstorting. Andere symptomen van deze vorm van borstkanker zijn: pijn, een branderig gevoel, jeuk, ingetrokken tepels en een toename van de omvang van de borst. Deze symptomen ontwikkelen zich meestal snel.