In het AZ Sint-Jan Brugge wordt sinds mei 2025 gewerkt met een nieuw “realtime pathologie”-protocol bij de chirurgische behandeling van prostaatkanker.
Bij deze innovatieve werkwijze – gebaseerd op de NeuroSAFE-techniek uit Duitsland – wordt de prostaat eerst zo zenuwsparend mogelijk uit de patiënt verwijderd. De techniek maakt het daarnaast mogelijk om tijdens de operatie onmiddellijk te controleren of de tumor volledig werd verwijderd.
Prostaatkanker: veelvoorkomend, maar vaak goed behandelbaar
Ongeveer 1 op de 9 mannen krijgt op een bepaald moment in zijn leven te maken met prostaatkanker. Hoewel prostaatkanker vaak traag evolueert en bij vroegtijdige diagnose goed kan behandeld worden, sterven er in België toch 4 mannen per dag aan uitgezaaide prostaatkanker.
Vroege opsporing en opvolging biedt dan ook veel kansen op genezing. In sommige gevallen is actieve opvolging voldoende, maar soms is een behandeling met chirurgie of bestraling noodzakelijk.
Wanneer gekozen wordt voor een operatie, wordt de prostaat volledig verwijderd via een zogenaamde radicale prostatectomie. In Brugge gebeurt dit al sinds 2006 met behulp van een operatierobot, die de chirurg toelaat om uiterst precies te werken via kleine openingen in de buikwand.
Innovatieve ‘Single Port’-techniek
Sinds april 2025 beschikt het AZ Sint-Jan Brugge over de Da Vinci Single Port-robot, een nieuw type operatierobot dat de ingreep via één kleine opening van slechts 35 mm mogelijk maakt.
Voor de patiënt betekent dit: minder pijn, één klein litteken en een sneller herstel. Voor de uroloog is er een extra voordeel: tijdens deze procedure kan de prostaat via deze opening makkelijk verwijderd en onderzocht worden.
Balans tussen veiligheid en levenskwaliteit
Bij een prostaatoperatie streven de chirurgen naar een perfecte balans: de kankercellen volledig verwijderen, maar tegelijk belangrijke structuren zoals de zenuwbundels (voor erectie en urinecontrole) en de sluitspier zoveel mogelijk sparen.
Tot nu toe konden artsen pas een week na de ingreep bevestigen of de snijranden vrij waren van kankercellen. Als er dan toch nog kwaadaardige cellen bleken achtergebleven, was bijsturen niet meer mogelijk.
NeuroSAFE en “Realtime pathologie” optimaliseert de functionele resultaten van prostaatkankerchirurgie
Met het nieuwe “realtime pathologie”-protocol verandert dit. Na het verwijderen van de prostaat duidt de uroloog de zone aan die het meest verdacht lijkt. De patholoog onderzoekt dat stukje weefsel onmiddellijk onder de microscoop met behulp van een vriescoupe, een snelle analysetechniek. Binnen een half uur krijgt de uroloog het resultaat door.
• Zijn de snijranden kankervrij? Dan hoeft er niets extra’s verwijderd worden.
• Worden er toch kankercellen gevonden? Dan kan de chirurg alsnog extra weefsel verwijderen.
Zo wordt de kans op een volledig kankervrije operatie groter, met behoud van zoveel mogelijk continentie en seksuele functie.
Teamwerk tussen uroloog en patholoog
Deze nieuwe manier van werken vraagt een sterke samenwerking tussen verschillende disciplines. De urologen en pathologen van het AZ Sint-Jan Brugge hebben hiervoor samen een zorgvuldig protocol uitgewerkt. Niet elke patiënt komt in aanmerking, bijvoorbeeld wanneer vooraf al duidelijk is dat de tumor doorgegroeid is tot in de zenuwbundel.
Internationale studies tonen aan dat de NeuroSAFE-aanpak leidt tot betere functionele resultaten: minder urineverlies en een beter herstel van de erectiele functie, zonder in te boeten aan oncologische veiligheid.
