Wat is het?
SLE is een auto-immuunziekte. Een normaal immuunsysteem beschermt ons tegen lichaamsvreemde stoffen, zoals bacteriën en virussen. Dit gebeurt door de vorming van antilichamen die zich richten tegen deze lichaamsvreemde stoffen. Door een immunologische afwijking, zoals we vaak zien bij reumatische aandoeningen, worden antilichamen gemaakt tegen het eigen lichaam. Wanneer deze autoantilichamen zich richten tegen de kern van een cel (nucleus) spreken we van antinucleaire antilichamen (ANA).
Bij iedereen anders
De ANA kunnen reageren met stoffen in het lichaam waardoor ontstekingen ontstaan. Dit kan op verschillende plaatsen of organen, bijvoorbeeld in de huid en de gewrichten, de nieren, het zenuwstelsel en het hart. Je kan last hebben van plaats-specifieke verschijnselen, maar ook tot moeheid, koorts en gewichtsverlies. Bij iedere persoon ziet het ziektebeeld er anders uit. Iemand kan bijvoorbeeld jarenlang alleen huidafwijkingen (cutane LE) hebben, voordat systeemlupus ontstaat. Bij tijdige diagnose en aangepaste behandeling zien we bij SLE-patiënten een normaal levenspatroon en een normale levensverwachting.
Oorzaak en gevolg
Vooral vrouwen zijn vatbaar voor systeemlupus, meestal begint het tussen de 20 en 40 jaar. De oorzaak is onbekend, mogelijk gaat het om een samenspel van erfelijkheid, hormonen en omgevingsfactoren, zoals infecties en zonlicht. Het verloop van de ziekte kan van patiënt tot patiënt verschillen. Meestal wisselen actieve en rustige periodes zich af. Het kan ook voorkomen dat de ziekte volledig rustig blijft na een zeer actieve start. Het is dan wel eerst nodig om ze meerdere jaren medicamenteus te behandelen.
Symptomen
Bij het stellen van de diagnose richten we ons op een lijst van criteria opgesteld door de Amerikaanse Vereniging van Reumatologen:
- Vlindervormige huiduitslag in het gezicht
- Schijfvormige (discoïde) huidafwijkingen
- Overgevoeligheid voor zonlicht
- Aften in mond of neus
- Gewrichtsontsteking (artritis)
- Ontsteking van hartvlies (pericarditis) of longvlies (pleuritis)
- Nierafwijkingen
- Neurologische afwijkingen: toevallen (epilepsie) of psychose
- Tekort aan rode bloedcellen, witte bloedcellen en/of bloedplaatjes
- Aanwezigheid van bepaalde antilichamen in het bloed, zoals anti-dsDNA of anti-Sm antistoffen, antifosfolipiden antistoffen, anticardiolipiden antistoffen en/of lupus anticoagulans
- Aanwezigheid van antinucleaire antilichamen (ANA)
Onderzoeken
Als tenminste vier van de criteria volgens de Amerikaanse Vereniging van Reumatologen gelijktijdig of achtereenvolgens aanwezig zijn (of geweest zijn), spreken we van SLE. Daarvoor wordt lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek gedaan. Bij minder dan vier symptomen wordt er gesproken van een SLE-achtige ziekte of incomplete lupus.
Behandelingen
SLE kunnen we behandelen, maar helaas nog niet genezen. De huidige medicijnen kunnen wel de ziekte onderdrukken. De keuze van medicatie is voor iedere patiënt anders, afhankelijk van de klachten en de ernst van deze klachten.
Medicijnen
De behandeling bevat pijnstillende medicatie (onder andere paracetamol en naproxen) en ontstekingsremmende medicatie (prednisolone, hydroxychloroquine, azathioprine, mofetil mycofenolaat, methotrexaat, cyclofosfamide en minder vaak voorgeschreven medicijnen). Bij bijna iedere SLE-patiënt starten we met hydroxychloroquine (Plaquenil), omdat het de ziekteactiviteit goed onderdrukt en voornamelijk tegen huidafwijkingen en gewrichtsklachten werkt.
Zon vermijden
Naast de medicatie is het ook belangrijk om zonblootstelling te vermijden en een goede zonnecrème met hoge factor te gebruiken.
Bij zwangerschap
SLE staat een zwangerschap meestal niet in de weg. Deze moet wel tijdig met de behandelende arts besproken worden. Bepaalde medicijnen kunnen een slechte invloed hebben op de vruchtbaarheid of op het ongeboren kind en moeten dan veranderd worden. Bij voorkeur is er geen actieve lupus tot een zestal maanden voor de bevruchting. Door de aanwezigheid van een bepaalde antistof (SSA/SSB) bestaat een verhoogde kans op afwijkingen aan het hart bij het ongeboren kind.
Behandelende diensten
Systeemlupus wordt behandeld door de dienst Reumatologie.