Sarcoïdose (BBS)

Sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann – BSS) is een aandoening waarbij zich ophopingen (clusters) van abnormaal weefsel of ontstekingscellen vormen bij organen. De ophopingen, ook wel granulomen genoemd, kunnen zich verspreiden over het hele lichaam. De oorzaak van sarcoïdose is nog niet precies bekend, maar het lijkt een combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren te zijn. Symptomen variëren van mild tot ernstig en kunnen onder andere bestaan uit vermoeidheid, kortademigheid, hoesten, gewrichtspijn en huidafwijkingen. Sarcoïdose kan spontaan verdwijnen of chronisch blijven en vereist vaak nauwkeurige monitoring en soms medicatie om ontstekingen onder controle te houden.

De symptomen kunnen variëren afhankelijk van welke organen zijn aangetast, maar de meest voorkomende symptomen zijn:

Algemene symptomen

• Vermoeidheid
• Koorts
• Gewichtsverlies
• Algehele malaise (niet lekker voelen)

Symptomen bij aantasting van de gewrichten

• Gewrichtspijnen (‘artralgieën’)
• Gewrichtszwelling (typisch enkels)

Symptomen bij aantasting van de longen

• Droge hoest
• Kortademigheid
• Pijn op de borst

Symptomen bij aantasting van de huid

• Rode of paarse, gevoelige, opgezwollen plekken (meestal op de schenen), bekend als erythema nodosum
• Huiduitslag of bultjes

Symptomen bij aantasting van de ogen

• Wazig zien
• Pijn in de ogen
• Droge ogen
• Roodheid en irritatie

Symptomen bij aantasting van het hart

• Onregelmatige hartslag
• Kortademigheid bij inspanning
• Pijn op de borst
• Flauwvallen of duizeligheid

Aantasting van andere organen (lever, nier, bot, bloedvaten)

Veel mensen met sarcoïdose ervaren milde klachten en soms verdwijnt de ziekte vanzelf zonder behandeling. In andere gevallen kan het langdurig zijn en ernstige complicaties veroorzaken. Als sarcoïdose wordt vermoed, is verder onderzoek door een arts nodig, zoals bloedonderzoek, longfunctietests, röntgenfoto’s of een biopsie.

Er is geen standaardtest die sarcoïdose aantoont. Daarom worden verschillende onderzoeken gedaan om mogelijke andere oorzaken uit te sluiten en om meervoudige orgaanaantasting op te sporen. Daarvoor worden de volgende onderzoeken mogelijk ingezet:

• Onderzoek van de voorgeschiedenis van de ziekte (anamnese)
• Klinisch onderzoek
• Laboanalyse
• Mantouxtest (priktest op de voorarm die TBC uitsluit)
• Hartfilmpje (ECG)
• Echo van het hart (echocardiografie)
• Longfunctieonderzoek
• CT-scan van de borstkas
• Echo en/of CT-scan van de buik (abdomen) en/of hersenen
• Bronchoscopie
• Echo van de luchtwegen (endobronchiale ultrasound/echogeleide biopsie/EBUS)
• Afname van weefsel (biopsie), vaak uit de klieren in de ruimte tussen de longen (mediastinoscopie)
• Oogonderzoek

De behandeling van sarcoïdose hangt sterk af van de ernst van de symptomen, de betrokken organen en hoe actief de ziekte is. Hier zijn de belangrijkste behandelopties:

1. Observatie (Watchful Waiting)

Voor milde gevallen van sarcoïdose zonder ernstige symptomen of schade aan organen, kiezen artsen soms voor observatie, omdat de ziekte vaak vanzelf overgaat zonder behandeling.

2. Corticosteroïden

Prednison is de meest gebruikte corticosteroïde om ontstekingen te verminderen. Het is effectief bij het verminderen van symptomen en het beperken van weefselschade. Langdurig gebruik kan bijwerkingen hebben, dus artsen streven ernaar de laagste effectieve dosis te geven.

3. Immunosuppressieve medicatie

Als corticosteroïden niet effectief zijn of bijwerkingen veroorzaken, kunnen medicijnen zoals methotrexaat, azathioprine of mycofenolaatmofetil worden voorgeschreven. Deze remmen het immuunsysteem om ontsteking te verminderen.

4. Biologicals

Bij ernstige, therapieresistente sarcoïdose kunnen biologicals zoals infliximab worden ingezet. Deze medicijnen richten zich op specifieke delen van het immuunsysteem.

5. Symptomatische behandeling

• Pijnstillers (zoals NSAID's) kunnen worden gebruikt voor milde pijn en ontstekingen.
• Zuurstoftherapie kan nodig zijn bij ernstige longbetrokkenheid.
• Fysiotherapie kan helpen om mobiliteit te verbeteren, vooral bij vermoeidheid en spierzwakte.

6. Andere behandelingen

• Longtransplantatie wordt overwogen in zeer ernstige gevallen met blijvende longschade.
• Oogdruppels of andere lokale behandelingen kunnen worden ingezet voor oculaire sarcoïdose.

Levensstijl en ondersteuning

Naast medicatie is een gezonde levensstijl belangrijk. Rust, stressvermindering, en gezonde voeding kunnen helpen bij het omgaan met symptomen. Het is ook nuttig om steun te zoeken bij lotgenotengroepen of een psycholoog voor emotionele ondersteuning.

Regelmatige controles en aanpassing van de behandeling op basis van ziekteactiviteit zijn cruciaal. 

Sarcoïdose wordt behandeld door de dienst Longziekten (pneumologie). 

_{Laatste update: 25/10/2024}