Droge ogen

Droge ogen ontstaan wanneer het oog onvoldoende traanvocht aanmaakt of als het traanvocht van onvoldoende kwaliteit is, waardoor een versnelde uitdroging (verdamping) plaatsvindt. Traanvocht is belangrijk voor het oog, omdat het beschermt tegen uitdroging en infecties. De doorzichtige voorkant van het oog (het hoornvlies) wordt ook gevoed en glad gehouden door traanvocht.

Droge ogen zijn hinderlijk en kunnen veel klachten veroorzaken. Mensen met droge ogen kunnen last hebben van prikkende ogen, brandende ogen, rode ogen, een moe gevoel van de ogen, wazig zien en/of slijmvorming in de ogen. Droge ogen kunnen ook traanklachten veroorzaken. Door uitdroging van het hoornvlies (bijvoorbeeld door wind of lang staren) krijgt de traanklier een signaal van het oog en maakt het tijdelijk meer traanvocht aan. De traanafvoer kan deze verhoogde hoeveelheid traanvocht niet aan. Het gevolg is dat de tranen over je wangen lopen, in plaats van door de normale traanafvoer.

Droge ogen worden vaak veroorzaakt door onvoldoende aanmaak en/of door een slechte kwaliteit van het traanvocht. Vaak zijn beide problemen aanwezig en is het niet mogelijk om hier onderscheid tussen te maken. Samen met jou gaan we op zoek naar de mogelijke oorzaak. De meest voorkomende oorzaken zijn:

Ouderdom

Hoe ouder je wordt, hoe minder traanvocht je traanklier produceert. Dit is een normaal verschijnsel.

Uitdroging door uitwendige oorzaken

Uitwendige oorzaken, zoals wind en droge lucht (bijvoorbeeld ruimtes met airconditioning en/of centrale verwarming) en zachte contactlenzen zorgen voor een snellere uitdroging van uw ogen.

Onvoldoende kwaliteit van het traanvocht

In je ooglidranden zitten kliertjes die stoffen aanmaken die belangrijk zijn voor de stabiliteit van de laag traanvocht op je oog. Als de ooglidranden ontstoken zijn, werken deze kliertjes niet goed. Op deze manier zorgen ze voor een onstabiele tranenfilm die sneller uitdroogt. Deze ontsteking heet blefaritis.

Te weinig of onvolledig knipperen met je oogleden

Dit kan veroorzaakt worden door ingespannen kijken of staren (lezen, computerscherm, knutselen) of door een probleem van de oogleden.

Hormonale veranderingen

Je hormonen spelen een rol bij de productie en kwaliteit van je traanvocht. Als je hormonen veranderen, kan je last krijgen van droge ogen. Zo krijgen bijvoorbeeld vrouwen in de overgang vaak plotseling last van droge ogen.

Medicijngebruik

Een aantal medicijnen kunnen droge ogen veroorzaken, bijvoorbeeld antihistaminica (antiallergische medicatie), betablokkers (bloeddrukverlagende medicatie), diuretica (vochtafdrijvende medicatie), antidepressiva en anticholinergica (medicatie bij astma, COPD, ziekte van Parkinson).

Ongevoelig hoornvlies

Door een ongevoelig hoornvlies krijgt de traanklier een minder sterk signaal om traanvocht aan te maken. Het langdurig dragen van contactlenzen en bepaalde oogziekten zijn hiervan mogelijke oorzaken.

Auto-immuunziekten

Auto-immuunziekten zijn ziekten waarbij je eigen afweersysteem zich tegen je eigen lichaam richt.  Een aantal van deze ziekten veroorzaken ook droge ogen. In het bijzonder de ziekte van Sjögren, maar ook reuma, de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa kunnen droge ogen veroorzaken.

Droge ogen is een chronische aandoening en niet te genezen, omdat de oorzaak van droge ogen meestal niet kan worden weggenomen. Het doel van de behandeling is om je klachten te verminderen. Je arts zal met je bespreken welke behandeling voor jou het meest geschikt is.

Hou er rekening mee dat de klachten meestal in wisselende mate aanwezig blijven. Je kan perioden zonder klachten hebben en perioden waarin de klachten toenemen. Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben met een veranderende omgeving; er hoeft niet altijd een aanwijsbare reden te zijn.

Kunsttranen (oogdruppels)

Kunsttranen is traanvocht uit een flesje en vormt een aanvulling op je eigen traanvocht. Er zijn vele soorten kunsttranen, met verschillende stoffen en van verschillende dikte, van druppels tot gel. Je arts zal samen met jou bekijken welke kunsttranen voor jou het meest geschikt zijn. Je moet deze kunsttranen 4 tot 6 keer per dag in je ogen druppelen, tenzij je arts anders voorschrijft. De kunsttranen genezen droge ogen niet, maar verzachten en verminderen de klachten. Het is belangrijk dat je de kunsttranen blijft gebruiken, ook wanneer je minder klachten hebt. Wanneer je klachten toenemen, kan je vaker kunsttranen gebruiken om de klachten te verminderen.

Medicijnen

Als bepaalde medicijnen bij jou droge ogen veroorzaken, is het soms mogelijk om met deze medicijnen te stoppen of deze om te zetten naar een ander medicijn. Doe dit altijd in overleg met je huisarts of specialist.

Behandeling van (oog)ziekten

Wanneer je droge ogen veroorzaakt worden door een (oog)ziekte, wordt de behandeling ook op deze ziekte gericht. Denk bijvoorbeeld aan een ontsteking van de ooglidranden (blefaritis).

Plugjes

Bij een zeer lage traanproductie kan je arts samen met jou besluiten om de traanafvoer in je oogleden dicht te maken met behulp van een plugje. Deze behandeling vindt poliklinisch plaats. Op die manier blijft het nog aanwezige traanvocht zo lang mogelijk in je oog.

Wat je zelf kan doen

Je kan ook zelf je klachten verminderen door:

• Regelmatig je kunsttranen te druppelen, ook wanneer je minder klachten hebt.
• Bewust vaak met de ogen te knipperen wanneer je leest of naar een beeldscherm kijkt.
• Situaties te vermijden waarin je last krijgt van droge ogen, bijvoorbeeld rokerige ruimtes, ruimtes met airconditioning (denk ook aan de auto) en/of contactlenzen dragen.
• De luchtvochtigheid in huis te verhogen door een luchtbevochtiger te gebruiken.
• Een beschermende bril te dragen wanneer je naar buiten gaat, zoals een fietsbril die aan de zijkanten is afgesloten. Zo verminder je verdamping van traanvocht en uitdroging van de ogen.

Droge ogen worden behandeld door de dienst Oogziekten.